محمد ربيع بن محمد ابراهيم

پيشگفتار 2

سفينه سليمانى ( سفرنامه سفير ايران به سيام ) ( فارسى )

نيست و از قرائن چنين برميآيد كه شخصى آن را قرائت ميكرده و شخص ديگرى مىنوشته است چه غلطهاى املائى مخصوصا درباره حروفيكه تلفظ آنها مشابه و يا نزديك بهم است در نسخه فراوان مىباشد و در آيات قرآنى نيز تغييراتى داده شده كه بلاشك اين اشتباهات و يا دخل و تصرف‌ها را نميتوان به حساب مؤلف اصلى سفينه گذارد . و اگرچه درباره مؤلف به غير از آنچه خود در گزارش آورده است چيز ديگرى نمىدانيم ولى بطوريكه از شيوه نگارش و استعمال صنايع بديعى و اشارات و استعمارات ادبى برميايد نامبرده علاوه بر تحصيلات متداول زمان خود در علوم دينى و قرآنى نيز تبحر داشته و به كتب جغرافيائى و تاريخى و سفرنامه‌هاى مهم آشنا بوده است و در گزارش هم از آنها ياد مىكند . از اينرو تصميم گرفتم كه در بازگشت به ايران آن را منتشر سازم . عليهذا فتوكپى از آن تهيه گرديد اما چون در كتاب كلمات فراوان و عناوين و نام اشخاص يا محل‌هائى كه نام اصلى آنها چينى و سيامى و هندى و غيره است به رسم الخط فارسى نوشته شده و تعيين آنها با استفاده از نسخه واحد بسيار مشكل مينمود از اينرو سعى شد كه براى مقابله نسخه يا نسخ ديگرى از همين كتاب فراهم گردد . ولى از همان به دو امر معلوم گرديد كه نسخه بريتانيا منحصر بفرد است و در هيچيك از كتابخانه‌هاى معتبر اروپا نسخه ديگرى وجود ندارد . اما پس از مراجعت به ايران اطلاع حاصل شد كه نسخه‌اى از سفينه در كتابخانه ملك مضبوط است و آقاى سهيلى نيز با استفاده از آن در مجله دانش مقاله‌اى انتشار داده‌اند . نسخه كتاب ملك كه به شماره 3696 در تاريخ 23 فروردين 1331 ثبت دفتر گرديده بشرح زير توصيف شده است : « طول و عرض 6 / 12 * 1 / 20 سانتيمتر نوع كاغذ ترمه سمرقندى . تحرير اوائل قرن 12 خط نستعليق مشكى در بعضى قسمتها آيات يا اشعار با خط نستعليق قرمز . تعداد صفحات 220 دور هر صفحه با خطوط طلائى رنگ باسمه تزئين گرديده و دور خطوط طلائى با دو خط آبى تزئين شده . جلد مقوائى قهوه‌اى همراه با مقدمه‌اى از احمد سهيلى . »